CAR-T celtherapie biedt nieuwe hoop bij kanker
Wat als je eigen afweercellen kunnen helpen om kanker te bestrijden, zelfs wanneer eerdere behandelingen niet voldoende hebben geholpen? Voor sommige patiënten is dat al werkelijkheid. Tegelijkertijd werken Nederlandse ziekenhuizen aan snellere productiemethoden en onderzoeken wetenschappers of CAR-T-celtherapie ook kan helpen bij ernstige auto-immuunziekten.
Die ontwikkelingen kunnen de behandeling van bepaalde ziekten veranderen. Maar hoe werkt CAR-T precies, en hoever zijn de onderzoekers inmiddels?
Je eigen afweercellen als wapen tegen kanker
Bij CAR-T-celtherapie worden T-cellen uit het bloed van een patiënt gehaald. Deze witte bloedcellen spelen een belangrijke rol in het afweersysteem. In het laboratorium worden ze genetisch aangepast, zodat ze bepaalde zieke cellen beter kunnen herkennen en aanvallen. Daarna krijgt de patiënt de aangepaste cellen via een infuus terug.
De behandeling wordt al toegepast bij specifieke vormen van bloedkanker, waaronder bepaalde soorten leukemie en lymfeklierkanker. Voor patiënten bij wie eerdere behandelingen onvoldoende hebben geholpen, kan CAR-T een belangrijke behandeloptie zijn.
De behandeling is intensief en niet voor iedereen geschikt. Daarom zoeken onderzoekers naar manieren om de therapie te verbeteren en voor meer patiënten beschikbaar te maken.
Sneller behandelen dankzij Nederlandse ziekenhuizen
Een belangrijk knelpunt is de tijd die nodig is om CAR-T-cellen te produceren. Bij traditionele productie kan het traject meerdere weken duren. Voor ernstig zieke patiënten kan dat een groot probleem zijn.
Het UMCG werkt aan de ontwikkeling en productie van CAR-T-cellen in eigen huis. Met een eigen productiemethode kan het ziekenhuis de cellen binnen acht dagen beschikbaar maken, waar de productie eerder weken kon duren. Het LUMC in Leiden opende op 24 september 2026 een speciale CAR-T-afdeling om de behandeling, kennis en het onderzoek verder te ontwikkelen.
Ook de kosten spelen een rol. Commerciële CAR-T-behandelingen kunnen honderdduizenden euro’s kosten. Ziekenhuizen onderzoeken daarom hoe eigen productie de kosten kan beperken en de behandeling toegankelijker kan maken. Of dat op grotere schaal lukt, moet nog blijken.
Van kanker naar ernstige auto-immuunziekten
Een opvallende nieuwe ontwikkeling is het onderzoek naar CAR-T bij ernstige auto-immuunziekten. Bij deze aandoeningen richt het afweersysteem zich tegen het eigen lichaam. Dat kan leiden tot ontstekingen en schade aan organen of weefsels.
In Nederland zijn hierin al belangrijke stappen gezet. Het LUMC behandelde in 2025 een patiënt met een ernstige vorm van neurologische lupus met CAR-T-celtherapie. In maart 2026 maakte het UMC Utrecht bekend dat daar voor het eerst een Nederlandse patiënt met systemische sclerose met deze behandeling was behandeld.
Bij bepaalde auto-immuunziekten spelen B-cellen een belangrijke rol. Dat zijn afweercellen die antistoffen maken. Wanneer ze het eigen lichaam aanvallen, kunnen ze ziekte veroorzaken. CAR-T-cellen kunnen zulke schadelijke B-cellen gericht uitschakelen. Onderzoekers hopen dat het afweersysteem daardoor langdurig tot rust komt en patiënten mogelijk minder afweerremmende medicijnen nodig hebben.
De eerste resultaten zijn hoopgevend, maar CAR-T is bij auto-immuunziekten nog experimenteel. Het LUMC en Amsterdam UMC voeren onderzoek uit naar de werking, veiligheid en betaalbaarheid. Grotere studies moeten uitwijzen of de behandeling op langere termijn voldoende effectief en veilig is.
Geen wondermiddel zonder risico’s
CAR-T-celtherapie kan ernstige bijwerkingen veroorzaken. Een daarvan is het cytokine-release-syndroom: een sterke afweerreactie die onder meer koorts, een lage bloeddruk en ademhalingsproblemen kan veroorzaken. Ook kunnen neurologische klachten en infecties optreden. Daarom wordt de behandeling in gespecialiseerde ziekenhuizen gegeven, waar patiënten nauwlettend worden gevolgd.
Ook bij andere vormen van kanker is er nog werk te doen. Bij solide tumoren, zoals darm-, long- en borstkanker, onderzoeken wetenschappers hoe CAR-T-cellen de tumor beter kunnen bereiken en effectief kunnen aanvallen. Voor deze vormen van kanker is CAR-T geen algemene standaardbehandeling.
Wat betekent dit voor de toekomst?
CAR-T-celtherapie is al een behandeloptie voor bepaalde vormen van bloedkanker. Tegelijkertijd proberen Nederlandse onderzoekers de productie te versnellen, de kosten te beperken en de techniek geschikt te maken voor andere ziekten.
Voor patiënten bij wie bestaande behandelingen onvoldoende helpen, kan dat nieuwe mogelijkheden opleveren. Maar niet iedere patiënt komt ervoor in aanmerking en niet iedere veelbelovende onderzoeksuitkomst leidt tot een werkende behandeling.
CAR-T is nog geen oplossing voor alle vormen van kanker. Wel laat de ontwikkeling zien hoe artsen en onderzoekers het eigen afweersysteem steeds gerichter proberen in te zetten tegen ernstige ziekten.
